Araç Kiralama Piyasası

Araç Kiralama Piyasası
28 Kasım 2018 tarihinde eklendi, 26 kez okundu.

Araç Kiralama Piyasası, Şahap Kavcıoğlu yazısıyla araç kiralama ve otomobil piyasasına genel bir bakış ve piyasalardaki son durum.

Araç Kiralama Piyasası

2018 yılı, otomotiv sektörü açısından zor bir yıl oldu. Hem yükselen enflasyon hem de küresel normalleşme eğilimi karşısında TCMB’nin sıkılaştırıcı adımlarını sürdürerek faiz artırım kararları almıştır. Diğer taraftan finansal piyasalarda yaşanan dalgalanma nedeniyle döviz kurlarında yükselişler yaşanmıştır. Bu durumlar paralelinde artan fiyatlar ve yükselen faiz oranları ise, 2018 yılının ilk 10 ayında yurt içi otomobil satışlarının %33 azalarak 485 bin seviyesinde kalmasına sebep olmuştur.

Ekonomide yaşanan bu ve benzeri bazı sıkıntıların ardından Kasım ayı başında yılsonuna kadar sürecek ÖTV ve KDV indirimleri devreye girdi. Hazine ve Maliye Bakanlığı matrah (vergisiz) fiyatı 120 bin TL’ye kadar olan 1,6 litre ve altındaki motora sahip otomobillerin ÖTV oranlarını 15 puan, ticari araçlarda ise KDV oranlarını %18’den %1’e indirdi.

Otomobillerdeki ÖTV desteği fiyatlara %10, ticari araçlardaki KDV desteği ise fiyatlara %15 gibi bir indirim olarak yansıdı. Kur ve faizlerdeki yükselişle ciddi bir daralma yaşayan sektörde, indirimler sayesinde satışların Ekim ayına göre 3 katın üzerinde artırması bekleniyor. Ekim ayında toplam 21 bin 571 adet satış yapılmışken, Kasım ayında yaklaşık 60 bin adetin üzerinde satış olacağı tahmin ediliyor. Hatta yılsonu satış rakamlarının 600-650 bin bandını yakalaması söz konusu.

Zira, 31 Ekim itibariyle yürürlüğe koyulan ÖTV ve KDV indirimlerinin sektöre hızlı bir şekilde yansıdığını görüyoruz.

Otomotiv sektöründe bu yılın Ocak-Ekim döneminde üretim adet bazında 1 milyon 298 bin 282 olarak gerçekleşirken, toplam otomotiv ihracatı ise geçen yılın 10 ayıyla paralel bir seyir izleyerek 1 milyon 99 bin 323 seviyesinde gerçekleşti.

Sektör açısından olumlu bir diğer gelişme ise, 2018 yılının Ocak-Ekim döneminde ihracatın değer bazında %13’lük artış göstererek 26,9 milyar dolar seviyesine ulaştı. Yükselen ihracat fiyatları, yurt içi piyasalarda yaşanan zayıflığın bir miktar dengelenmesini ve otomotiv şirketlerinin gelirlerinde büyümenin devam etmesini sağladı.

Türkiye İhracatçılar Meclisi (TİM) verilerine göre; otomotiv sanayisi, yılın 10 ayında toplam ihracat içinde sahip olduğu %19 payla hala ilk sırada yer alıyor. Otomotiv sektöründe çok ciddi bir ihracatçı ülke olan Türkiye’nin, yılı yaklaşık 32 milyar dolar ihracatla kapatması da mümkün.

Borsada işlem gören otomotiv şirketlerinin durumuna baktığımızda; 2018’in 3’üncü çeyreğine ilişkin finansal tablolarını açıklamış olan 8 şirketin toplam net karı, bir önceki yılın aynı dönemine göre yüzde 7 artarak 2 milyar 362 milyon liraya yükselirken, 9 aylık toplam satışları ise %15 artışla 50 milyar 883,1 milyon liraya yükseldi.

OPERASYONEL KİRALAMA ŞİRKETLERİNİN DURUMU

Operasyonel kiralama sektörünün gündemdeki sıkıntıları her ne kadar son dönemde karşımıza çıkmış olsa da bu sıkıntıların nedenleri çok uzun zamandır yapılan yanlış uygulamalardır.

Son yürürlüğe giren kanuna kadar Türkiye’de kiralamalar EUR cinsinden yapılmaktaydı. Bunun tek nedeni de EUR faizinin TL faiz oranından çok daha düşük olmasıydı. Kur riskini hiç kimse önemsemiyordu. Buna rağmen sektörde faaliyet gösteren firmalar en düşük fiyatı vermek için birbirleri ile yarışmışlardır. En düşük fiyatı vermek için de bazı riskleri de almışlardır.

Son dönemlerde TL’deki hızlı değer kaybı, enflasyonda ve kredi maliyetlerindeki artış diğer sektörlerde olduğu gibi araç kiralama sektöründe de (özellikle de operasyonel kiralama branşında) nakit akışı sıkıntısı yaşanmasına sebep olmuştur. Yetersiz kaynak durumu ve fonlamada yaşanan güçlükler, var olan talebin karşılanamaz duruma gelmesine neden olmuştur.

Tüm bu yaşananlar neticesinde 2. ele dayalı daha fazla finansman ortaya çıkmıştır. Yeni finansmanla yapılacak yeni kontratlar, kur zararlarının giderilmesini ve bilançoların kuvvetlenmesini hızlandıracaktır.

Türkiye’de bu sektörün aktif büyüklüğü 30 milyar 955 milyon TL’nin üzerine çıkmış olup, sektörün filosunda bulunan toplam araç sayısı 364 bin 653 adet olmuştur. Şirket araçlarının %70’ı operasyonel amaçlarla kullanılırken, %30’u ise çalışanlara fayda veya makam aracı olarak kullanılmaktadır. Hizmet araçlarında ekonomiye paralel küçülme, çalışanlara fayda olarak sunulan araçlarda ise %20 daralma öngörüldüğünde, toplam şirket araç parklarında %15’lik bir küçülme yaşanabilir.

Kiralama sektörü ağır bir bedel ödedi. Şu an fonlama kabiliyeti olan firmalar (özellikle yurtdışı ortaklı olanlar) büyük avantaj sahibi oldular. Yürürlüğe giren son düzenleme ile istisnalar hariç bütün kira sözleşmeleri TL olmak zorunda. Söz konusu durum beraberinde neredeyse bütün riskleri bertaraf edecek bir imkan sunuyor. Geldiğimiz noktada yapılan kiralama işlemlerine hiç olmadığı kadar karlı ve riskten bağımsız demek yanlış olmaz.

Ayrıca, kredileri sorunlu hale gelen bir operasyonel kiralama firmasına karşı bankaların izlemesi gereken yollar incelendiğinde, her ne kadar bu durumun firma özelinde değerlendirilmesi gerekse de; firmanın araçlarının bağlanarak icradan satılması yerine, araçların kira kontratlarının devam etmesini sağlayarak daha çok tahsilat yapmaya çalışmak daha akılcı bir yoldur.

Yorumlar

Henüz yorum yapılmamış.

Sayfa başına git